Konkurencja w kolejowych przewozach towarowych w Niemczech nadal rośnie mimo trudnej sytuacji rynkowej

Niemiecka Federalna Agencja ds. Sieci (Bundesnetzagentur) opublikowała najnowszy raport Market Investigation Railways, podsumowujący sytuację w sektorze kolejowym w roku budżetowym 2024. Z dokumentu wynika, że konkurencja w kolejowych przewozach towarowych w Niemczech nadal się nasilała, pomimo niewielkiego spadku wolumenów transportowych spowodowanego trudnymi warunkami gospodarczymi oraz ograniczeniami infrastrukturalnymi. Według analizy Bundesnetzagentur, operatorzy niefederalni po raz kolejny zwiększyli swój udział w rynku. W 2024 roku odpowiadali oni za około 63% całkowitej liczby pociągokilometrów w kolejowych przewozach towarowych, kontynuując wieloletni trend stopniowego przejmowania udziałów rynkowych od operatora zasiedziałego. Jednocześnie agencja wskazuje, że spadek wydajności przewozowej dotknął przede wszystkim DB Cargo, podczas gdy operatorzy prywatni i regionalni byli w stanie relatywnie lepiej utrzymać poziom realizowanych przewozów. Raport podkreśla, że sytuacja ekonomiczna sektora pozostaje wymagająca. W 2024 roku jedynie 65% przedsiębiorstw kolejowych przewozów towarowych osiągnęło dodatni wynik operacyjny, wobec 76% rok wcześniej. Łączny zysk rentownych operatorów wyniósł około 0,1 mld euro, podczas gdy straty sektora sięgnęły około 0,5 mld euro. Zdecydowana większość ujemnego wyniku była związana z działalnością DB Cargo, którego strata nadal w istotny sposób obciążała bilans całego rynku.Po wyłączeniu operatora federalnego obraz rynku jest jednak bardziej stabilny. Konkurencyjne przedsiębiorstwa kolejowych przewozów towarowych jako grupa pozostały rentowne, osiągając w 2024 roku średnią marżę przychodów na poziomie nieco powyżej 2%. Dla porównania, cały rynek kolejowych przewozów towarowych wykazał ujemną marżę na poziomie około –7%, co – zdaniem Bundesnetzagentur – odzwierciedla utrzymującą się strukturalną nierównowagę pomiędzy operatorem zasiedziałym a pozostałymi uczestnikami rynku. Pomimo spadku wolumenów przewozowych, przychody z kolejowych przewozów towarowych w Niemczech po raz pierwszy przekroczyły poziom 7 mld euro. Agencja zwraca uwagę, że przewiezienie porównywalnej ilości ładunków transportem drogowym generowałoby dodatkowe koszty rzędu około 5 mld euro. Porównanie to odnosi się do kosztów zewnętrznych i systemowych, a nie do bezpośrednich różnic cenowych pomiędzy poszczególnymi środkami transportu. W ujęciu długoterminowym raport potwierdza silniejszy rozwój kolejowych przewozów towarowych w porównaniu z innymi gałęziami transportu. W latach 2005–2024 wydajność kolejowego transportu towarowego wzrosła o 41,4%, podczas gdy transport drogowy zwiększył się o 18,3%, a całkowity wolumen transportu towarowego w Niemczech o 16,5%. Oznacza to, że kolej pozostaje najszybciej rozwijającym się środkiem transportu w ujęciu względnym, mimo utrzymujących się ograniczeń operacyjnych i strukturalnych. Bundesnetzagentur identyfikuje kilka czynników hamujących krótkoterminowy wzrost przewozów kolejowych. Należą do nich osłabiona aktywność gospodarcza, ograniczona dostępność infrastruktury, intensywne prace modernizacyjne na sieci oraz silna konkurencja intermodalna ze strony transportu drogowego. Dodatkowym wyzwaniem pozostają problemy operacyjne w DB InfraGO, które wpływają na niezawodność sieci i jej przepustowość dla wszystkich użytkowników. Szczególnie wrażliwe na te uwarunkowania pozostają usługi transportu kombinowanego, które konkurują bezpośrednio z transportem drogowym w wąskich oknach czasowych i są silnie uzależnione od stabilności infrastruktury.W części poświęconej instrumentom politycznym Bundesnetzagentur wskazuje na dwa działania wspierające popyt na kolejowe przewozy towarowe: częściowe przeznaczenie wpływów z opłat drogowych dla samochodów ciężarowych na inwestycje kolejowe oraz wsparcie finansowe dla przewozów jednowagonowych. Choć oba mechanizmy przyczyniły się do stabilizacji ruchu, agencja zwraca uwagę na niedociągnięcia we wdrażaniu oraz ograniczony zakres tych działań, co osłabia ich potencjał w zakresie trwałej zmiany struktury modalnej transportu. Raport podsumowuje, że konkurencyjni operatorzy kolejowych przewozów towarowych w Niemczech nadal zwiększają swój udział w rynku i pozostają rentowni mimo niesprzyjających warunków gospodarczych. Jednocześnie cały sektor wciąż zmaga się z barierami infrastrukturalnymi, presją kosztową oraz nierównymi warunkami konkurencji pomiędzy poszczególnymi gałęziami transportu. (RailMarket)